FOMO là gì? Nỗi sợ bị bỏ lỡ trong một thế giới không ngừng chuyển động

Có một cảm giác khá kỳ lạ mà có lẽ nhiều người trong chúng ta từng trải qua.

Đó là khi cuộc sống của mình vốn chẳng có vấn đề gì đặc biệt, nhưng chỉ sau vài phút lướt mạng xã hội, ta bỗng cảm thấy mình đang thiếu rất nhiều thứ.

Người khác có công việc tốt hơn, có nhiều tiền hơn, đi được nhiều nơi hơn, có những trải nghiệm thú vị hơn. Người cùng tuổi đã làm được những điều mà mình còn chưa bắt đầu.

Chẳng ai trực tiếp nói rằng mình đang tụt lại phía sau, nhưng đâu đó trong suy nghĩ, ta bắt đầu có cảm giác như vậy.

Và rồi ta muốn học thêm một thứ gì đó, mua một món đồ nào đó, tham gia một xu hướng nào đó, tìm kiếm một cơ hội nào đó. Không hẳn vì ta thực sự cần, mà vì ta sợ rằng nếu không làm ngay, mình sẽ bỏ lỡ điều gì đó quan trọng.

Tâm lý học gọi hiện tượng này là FOMO – Fear of Missing Out, hay nỗi sợ bị bỏ lỡ.

Nhưng có một câu hỏi đáng suy nghĩ hơn: Chúng ta đang cố gắng để có một cuộc sống tốt hơn, hay chỉ đang cố gắng để không cảm thấy mình kém hơn người khác?

FOMO là gì?

FOMO (Fear of Missing Out) là trạng thái tâm lý lo sợ rằng người khác đang có những trải nghiệm, cơ hội hoặc điều thú vị mà mình không được tham gia hoặc không có được.

Thuật ngữ này được nghiên cứu một cách hệ thống bởi Andrew K. Przybylski và các cộng sự trong một công trình khoa học công bố năm 2013 trên tạp chí Computers in Human Behavior.

Theo nghiên cứu, FOMO không đơn thuần là sự tò mò. Nó còn liên quan đến nhu cầu được kết nối, được tham gia và cảm giác rằng mình không muốn bị đứng ngoài những điều đang diễn ra xung quanh.

Trong cuộc sống hiện đại, mạng xã hội khiến hiện tượng này trở nên dễ nhận thấy hơn. Chỉ cần mở điện thoại, chúng ta có thể biết bạn bè đang đi đâu, làm gì, đạt được thành tựu nào hoặc đang tham gia vào những xu hướng gì.

Vấn đề là chúng ta nhìn thấy quá nhiều thứ, trong khi thời gian, tiền bạc và khả năng của mỗi người đều có giới hạn.

Chúng ta không thể tham gia mọi cuộc vui, nắm bắt mọi cơ hội hay trải nghiệm tất cả những điều thú vị trên thế giới.

Thế nhưng, đôi khi chúng ta vẫn cảm thấy mình cần phải làm được điều đó.

Vì sao chúng ta ngày càng dễ mắc FOMO?

1. Mạng xã hội khiến chúng ta liên tục so sánh cuộc sống

Trước đây, chúng ta chỉ biết về cuộc sống của một số người trong phạm vi gia đình, bạn bè, đồng nghiệp hoặc những mối quan hệ gần gũi.

Ngày nay, mạng xã hội mở rộng phạm vi đó đến hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người.

Chúng ta có thể nhìn thấy một người bạn vừa mua nhà, một người quen vừa khởi nghiệp thành công, một người cùng tuổi đang đi du lịch nước ngoài hay một người xa lạ chia sẻ về cuộc sống sung túc.

Điều đáng nói là những gì chúng ta nhìn thấy thường chỉ là những khoảnh khắc được lựa chọn để chia sẻ.

Chúng ta nhìn thấy chuyến du lịch đẹp nhưng không biết những khó khăn phía sau. Nhìn thấy thành công nhưng không biết những thất bại trước đó. Nhìn thấy cuộc sống có vẻ hoàn hảo nhưng không hiểu hết những gì người khác đang trải qua.

Vô tình, chúng ta lấy những khoảnh khắc đẹp nhất trong cuộc sống của nhiều người để so sánh với toàn bộ cuộc sống thực tế của chính mình.

Đây là một phép so sánh vốn đã không công bằng ngay từ đầu.

2. Chúng ta sợ bị bỏ lại phía sau

Con người có nhu cầu được kết nối và thuộc về một cộng đồng. Đây là một nhu cầu tâm lý tự nhiên.

Chúng ta muốn biết mọi người đang làm gì, muốn được tham gia những cuộc trò chuyện chung và không muốn trở thành người duy nhất không biết chuyện gì đang diễn ra.

Khi bạn bè cùng tham gia một xu hướng, đồng nghiệp cùng sử dụng một công nghệ mới hoặc những người xung quanh liên tục nói về một cơ hội nào đó, chúng ta dễ cảm thấy mình đang đứng ngoài cuộc.

Nỗi lo này đôi khi khiến chúng ta hành động mà chưa kịp suy nghĩ xem điều đó có thực sự phù hợp với mình hay không.

Chúng ta tham gia không phải vì thực sự muốn, mà vì không muốn trở thành người bị bỏ lại.

3. Quá nhiều lựa chọn khiến chúng ta khó hài lòng

Trong thời đại Internet, gần như bất cứ thứ gì chúng ta muốn tìm hiểu cũng đều có thể tiếp cận.

Có hàng nghìn khóa học, hàng trăm công cụ, vô số hướng phát triển sự nghiệp và rất nhiều cơ hội kinh doanh.

Điều này tưởng chừng là một lợi thế, nhưng đôi khi lại khiến chúng ta khó đưa ra quyết định.

Đang học công nghệ này, chúng ta lại thấy công nghệ khác có vẻ tốt hơn. Đang làm công việc hiện tại, chúng ta lại thấy một ngành nghề khác có tiềm năng hơn. Đang theo đuổi một mục tiêu, chúng ta lại bắt đầu nghi ngờ liệu có lựa chọn nào tốt hơn hay không.

Chúng ta luôn nghĩ rằng đâu đó còn một cơ hội tốt hơn mà mình chưa biết đến.

Và khi tâm trí liên tục hướng về những khả năng chưa được lựa chọn, chúng ta khó có thể toàn tâm toàn ý với những gì đang làm.

FOMO xuất hiện trong nhiều khía cạnh của cuộc sống

Nhiều người thường nghĩ FOMO chỉ liên quan đến mạng xã hội, nhưng thực tế nó có thể xuất hiện trong rất nhiều quyết định thường ngày.

FOMO trong công việc và sự nghiệp

Bạn thấy một người bạn cùng tuổi vừa được thăng chức, người khác chuyển sang công ty có mức lương cao hơn, một người quen bắt đầu kinh doanh riêng.

Bỗng nhiên, công việc hiện tại không còn khiến bạn cảm thấy hài lòng như trước.

Bạn bắt đầu nghĩ mình cần đổi việc, học thêm kỹ năng hoặc tìm một hướng đi khác.

Những quyết định đó có thể hoàn toàn đúng đắn. Nhưng nếu chúng xuất phát chủ yếu từ nỗi sợ rằng người khác đang tiến xa hơn mình, có thể bạn sẽ liên tục thay đổi mà không thực sự biết mình muốn đi đâu.

FOMO trong đầu tư và tài chính

Đây là một trong những biểu hiện có thể gây ra hậu quả đáng kể.

Khi thấy người khác kiếm được tiền từ chứng khoán, tiền điện tử hoặc bất động sản, chúng ta dễ có suy nghĩ rằng mình đang bỏ lỡ một cơ hội làm giàu.

Nhiều người tham gia thị trường khi chưa hiểu rõ rủi ro, mua một tài sản vì thấy người khác đang mua hoặc đưa ra quyết định chỉ vì sợ giá sẽ tăng cao hơn nếu chậm trễ.

Trong trường hợp này, FOMO có thể khiến chúng ta quên mất nguyên tắc quan trọng của đầu tư: Chỉ nên đưa ra quyết định dựa trên hiểu biết và khả năng chấp nhận rủi ro của bản thân.

FOMO trong công nghệ và trí tuệ nhân tạo

Đây là một biểu hiện ngày càng dễ nhận thấy trong thời đại công nghệ.

Mỗi ngày có một công cụ AI mới xuất hiện. ChatGPT, AI Agent, lập trình bằng AI, tự động hóa quy trình và hàng loạt công nghệ mới liên tục được giới thiệu.

Người làm công nghệ có thể cảm thấy mình phải học tất cả, thử tất cả và cập nhật liên tục.

Nếu không sử dụng công cụ mới, chúng ta sợ mình sẽ trở nên lạc hậu. Nếu chưa biết một công nghệ nào đó, chúng ta cảm thấy kiến thức của mình đang thiếu hụt.

Nhưng thử nghĩ xem: Liệu chúng ta có thực sự cần biết và sử dụng mọi công nghệ đang xuất hiện?

Công nghệ được tạo ra để giải quyết vấn đề, không phải để chúng ta phải chạy theo nó mỗi ngày.

FOMO trong mua sắm và tiêu dùng

Những chương trình giảm giá giới hạn thời gian, số lượng sản phẩm có hạn, đồng hồ đếm ngược hay thông báo chỉ còn vài sản phẩm là những cách tạo cảm giác khan hiếm.

Đôi khi, chúng ta mua một món đồ không phải vì thực sự cần, mà vì sợ bỏ lỡ một mức giá tốt.

Mua xong rồi mới nhận ra mình chẳng có nhu cầu sử dụng.

Điều chúng ta tiếc có khi không phải món đồ chưa mua, mà là cảm giác đã bỏ lỡ một cơ hội mua được nó với giá rẻ.

Cái giá của việc luôn sợ bị bỏ lỡ

FOMO có thể khiến chúng ta trở nên năng động, quan tâm nhiều hơn đến thế giới xung quanh và chủ động tìm kiếm cơ hội.

Tuy nhiên, khi nỗi sợ này chi phối quá nhiều quyết định, nó có thể khiến cuộc sống trở nên mệt mỏi.

Chúng ta mất khả năng tập trung.

Đang làm một việc lại muốn kiểm tra xem có thông tin gì mới. Đang học một thứ lại muốn tìm hiểu thêm thứ khác. Đang theo đuổi một mục tiêu lại bị phân tâm bởi những cơ hội xuất hiện trên mạng.

Chúng ta khó hài lòng với những gì đang có.

Ngay cả khi cuộc sống tương đối ổn định, chúng ta vẫn cảm thấy mình chưa đủ tốt khi nhìn thấy những thành tựu của người khác.

Chúng ta dễ đưa ra những quyết định vội vàng.

Từ mua sắm, đầu tư đến công việc, nhiều quyết định được thực hiện chỉ vì sợ rằng nếu chậm trễ thì cơ hội sẽ biến mất.

Chúng ta quên mất mục tiêu của chính mình.

Có thể ban đầu bạn chỉ muốn học một kỹ năng để phục vụ công việc. Nhưng sau một thời gian theo dõi quá nhiều xu hướng, bạn lại bắt đầu học rất nhiều thứ mà chẳng biết cuối cùng mình muốn đạt được điều gì.

Điều đáng tiếc nhất là chúng ta dành quá nhiều thời gian để quan sát và so sánh cuộc sống của người khác, trong khi cuộc sống của chính mình lại không được quan tâm đúng mức.

Làm thế nào để thoát khỏi FOMO?

Thoát khỏi FOMO không có nghĩa là phải biến mất khỏi mạng xã hội, ngừng cập nhật thông tin hay từ chối mọi cơ hội mới.

Điều quan trọng hơn là học cách lựa chọn những gì thực sự có giá trị đối với mình.

1. Xác định điều mình thực sự muốn

Trước khi tham gia một xu hướng, mua một món đồ hay bắt đầu một công việc mới, hãy thử hỏi bản thân:

Mình thực sự muốn điều này, hay chỉ muốn có nó vì người khác đang có?

Nếu không nhìn thấy người khác làm điều đó, liệu mình có còn muốn làm không?

Đây là một câu hỏi đơn giản nhưng có thể giúp chúng ta phân biệt giữa nhu cầu thật sự và mong muốn xuất phát từ sự so sánh.

2. Học cách chấp nhận rằng mình không thể có tất cả

Mỗi lựa chọn đều đi kèm với những điều chúng ta phải bỏ qua.

Khi chọn công việc này, có thể chúng ta không có cơ hội với công việc khác. Khi dành thời gian cho gia đình, có thể chúng ta bỏ lỡ một cuộc vui. Khi tập trung phát triển một kỹ năng, có thể chúng ta chưa thể học thêm những kỹ năng khác.

Đó không phải là thất bại.

Đơn giản vì thời gian và nguồn lực của mỗi người đều có giới hạn.

Một cuộc sống tốt không nhất thiết phải là cuộc sống có nhiều trải nghiệm nhất, mà có thể là cuộc sống mà chúng ta biết lựa chọn những trải nghiệm thực sự có ý nghĩa.

3. Giảm bớt việc tiếp xúc với những thông tin không cần thiết

Không phải thông tin nào cũng đáng để chúng ta cập nhật.

Hãy thử tắt những thông báo không quan trọng, hạn chế việc kiểm tra điện thoại liên tục và dành một khoảng thời gian trong ngày không có mạng xã hội.

Đôi khi, chỉ cần giảm bớt lượng thông tin tiếp nhận, chúng ta đã có thể dành nhiều sự chú ý hơn cho những điều đang thực sự diễn ra trong cuộc sống.

4. Tập trung vào hành trình của chính mình

Mỗi người có một xuất phát điểm, hoàn cảnh, khả năng và mục tiêu khác nhau.

Người khác có thể đạt được một thành tựu ở tuổi 25, nhưng điều đó không có nghĩa bạn phải đạt được điều tương tự ở cùng độ tuổi.

Thay vì liên tục nhìn sang những người xung quanh, hãy nhìn lại chính mình của một năm trước.

Mình đã học được gì? Đã giải quyết được vấn đề nào? Đã trưởng thành hơn ở điểm nào?

Sự tiến bộ của bản thân có lẽ là một thước đo công bằng hơn rất nhiều so với việc so sánh mình với người khác.

5. Học cách tận hưởng những điều mình đang có

Chúng ta thường dành quá nhiều sự chú ý cho những điều chưa đạt được mà quên mất những điều đang hiện diện.

Một bữa cơm gia đình, một buổi sáng bình yên, một công việc ổn định, sức khỏe tốt hay đơn giản là có thời gian làm điều mình thích.

Những điều đó có thể không đủ hấp dẫn để đăng lên mạng xã hội, nhưng không vì thế mà chúng kém giá trị.

Hạnh phúc đôi khi không đến từ việc có thêm một điều gì đó, mà từ việc nhận ra những điều mình đang có cũng đã đáng trân trọng.

JOMO – Niềm vui khi biết mình đang bỏ lỡ điều gì đó

Nếu FOMO là nỗi sợ bỏ lỡ (Fear of Missing Out), thì JOMO là Joy of Missing Out, có thể hiểu là niềm vui khi chủ động bỏ qua những điều không thực sự cần thiết.

JOMO không có nghĩa là sống khép kín, thờ ơ với thế giới hay từ chối mọi trải nghiệm mới.

Đó là trạng thái chúng ta cảm thấy thoải mái khi không tham gia vào một cuộc vui, không chạy theo một xu hướng, không mua một món đồ đang được quảng cáo hoặc không cần phải biết mọi chuyện đang xảy ra.

Bạn có thể chọn ở nhà đọc một cuốn sách thay vì tham gia một sự kiện đông người.

Bạn có thể tiếp tục công việc hiện tại thay vì chạy theo một xu hướng nghề nghiệp mới.

Bạn có thể không sử dụng một công nghệ đang rất phổ biến, đơn giản vì nó chưa giải quyết vấn đề nào mà bạn đang gặp phải.

Và bạn hoàn toàn có thể hài lòng với lựa chọn đó.

Điều quan trọng không phải là chúng ta bỏ lỡ bao nhiêu thứ, mà là những gì chúng ta lựa chọn giữ lại có thực sự ý nghĩa hay không.

Kết luận: Đừng vì sợ bỏ lỡ cuộc sống của người khác mà quên mất cuộc sống của mình

Thế giới luôn vận động. Mỗi ngày đều có những cơ hội mới, những xu hướng mới, những người thành công mới và những câu chuyện thú vị mà chúng ta chưa từng biết đến.

Sẽ luôn có ai đó giỏi hơn, giàu hơn, đi xa hơn hoặc đạt được những điều mà chúng ta chưa thể làm được.

Đó là chuyện bình thường.

Không ai có thể trải nghiệm tất cả, sở hữu tất cả hay tham gia vào mọi cơ hội trong cuộc đời.

Có thể chúng ta không thực sự thiếu nhiều thứ như mình nghĩ. Chỉ là chúng ta đang nhìn thấy quá nhiều thứ mà người khác có.

Đôi khi, trưởng thành không phải là biết nắm bắt mọi cơ hội, mà là biết cơ hội nào đáng để mình dành thời gian.

Cũng không phải cứ đi chậm hơn người khác là đang tụt lại phía sau. Bởi mỗi người có một hành trình riêng, một đích đến riêng và một định nghĩa khác nhau về hạnh phúc.

Đừng vì quá bận tâm đến những điều mình đang bỏ lỡ mà vô tình bỏ lỡ chính cuộc sống đang diễn ra trước mắt mình.